سرو

وبلاگ شخصی وحید فرازان در باره: سینما و ...

تیستوی سبز انگشتی
نویسنده : وحید فرازان - ساعت ۱۱:٤٩ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢٤ شهریور ۱۳٩۳
 

«تیستوی سبز انگشتی»(موریس دروئون ۱۹۵۷) از داستان‌های بلندی است که با خواندن آن در کتابخانهٔ بزرگ کانون در پارک نزدیک خانه‌امان (کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هزاردستگاه نازی‌آباد را خیلی‌ها می‌شناسند!) در همان زمان کودکی یافتم که «بزرگترها» چه دنیای وحشتناکی دارند، همان‌طور که بعد‌ها با خواندن داستان زیبای «شازده کوچولو» (آنتون دوسنت اگزوپری،۱۹۴۳) این امر برایم بیشتر ثابت شد. در هر دو این داستان‌های به ظاهر کودکانه، شخصیتی در سن و سال کودکان حضور دارد که در روند پیشرفت داستان کم‌کم با دنیای عادت شدهٔ بزرگترها مسئله پیدا می‌کند. «شازده کوچولو» را خیلی‌ها خوانده‌اند و تقریبا زبان زنده دنیایی نیست که از این اثر زیبا بهره نبرده باشد؛ ولی به نظرم «تیستو» را مردم دنیا کمتر خوانده باشند و ترجمه‌های کمتری از آن به چاپ رسیده است. البته شاید علتش این باشد که دنیای «تیستو» از دنیای «شازده کوچولو» کمی فاصله دارد، چرا که در این داستان کمتر جملات فلسفی و پیچیده (مثل شازده کوچولو) می‌خوانیم و جهان هستی در داستان موریس دروئون تحلیل نمی‌شود و حرف‌های گنده گندهٔ بزرگترها را کمتر از دهان «تیستو» می‌شنویم. «تیستو» فقط آمده که بگوید با صلح و دوستی (گل و گیاه و سبزی) کمتر کسی بی‌خانمان می‌شود، کمتر کسی به زندان می‌افتد، کمتر کسی در جنگ‌ها کشته می‌شود. ترجمهٔ «لیلی گلستان» از این داستان بلند و زیبا، باعث شده تا این کتاب برای فارسی‌زبان‌ها هم کتاب آشنایی بشود. وقتی متوجه شدم که قرار است نمایش این کار با آداپتهٔ «نغمهٔ ثمینی» و کارگردانی خانم‌ها «هما جدیکار» و «آزاده پورمختار» در پانزدهمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی تهران به نمایش دربیاید، خیلی دوست داشتم تا آن را ببینم. بالاخره با عنایت دوستی در مرکز هنرهای نمایشی توانستم یک بلیت گیر بیاورم و کار را در روز یک شنبه ۲۳ شهریور ماه ۱۳۹۳سانس دوم (ساعت ۱۹:۳۰) به تماشا بنشینم. «حسن معجونی» در این نمایش به صورت ویدیویی از قبل ضبط شده و پخش آن به روی شمایی از تلویزیون به عنوان گزارشگر تلویزیونی - پاساژ میان پرده‌ها - حضور دارد: گزارش‌گری که کارهای شگفت تیستو را به ملت شریف توضیح می‌دهد و منتقل می‌کند. خانم «فریبا جدیکار» به عنوان روای داستان، کتاب قدیمی از تیستوی سبز انگشتی در دست، مشارکتی جدی در این کار نمایشی دارد، به طوری که دیالوگ‌ برقرار کردن او با عروسک زیباساخت تیستو در این نمایش، تماشاگر را وامی‌دارد تا با شخصیت اصلی کار ارتباط راحت‌تر و بهتری برقرار کند. این نمایش عروسکی با استفاده از تکنیک‌های مختلف عروسکی و استفاده از نورپردازی و طراحی صحنهٔ مناسب کار توانسته، به بهترین وجه مفاهیم ارزشمند کتاب دروئون را منتقل کند. البته حضور «آقای پدر» و «خانم مادر» و «پلیس» به صورت عروسک‌های زنده درمیان عروسک‌های ریز و درشت دیگر، ابتکار قابل توجهی است از دو کارگردان کار. با این که این اثر با نوعی طنز درونی اجرا می‌شود، ولی با دقت در آن – به خصوص اگر داستان جدی نویسنده را از قبل خوانده باشی – می‌توانستی بسیاری از رگه‌های اصیل صلح‌دوستی و ضدجنگ این اثر را بیابی. ضدجنگ بودن این رمان-نمایش شاید بزرگترین خصلت قابل تامل آن است، در زمانه‌ای که روز به روز اخبار جنگ و نابودی و کشت و کشتار توسط گروه‌های مختلف را شاهد هستیم، وجود چنین نمایشی با این خصلت غنیمتی است ارزشمند. پدر تیستو در واقع صاحب کارخانهٔ اسلحه‌سازی است، کارخانه‌ای که همواره با چرخش ماشین جنگ می‌تواند سود بیشتری ببرد؛ اما تیستو با انگشتان سبزش باعث می‌شود تا کارخانه به گلخانه تبدیل شود و به این وسیله شعلهٔ جنگ را خاموش می‌کند و همین امر باعث ورشکستی پدر و در نهایت طرد او می‌شود. پرواز تیستو در واپسین لحظات نمایش از نردبانی که خودش از گل ساخته شده است، یکی از بهترین لحظات نمایشی این اثر است، جایی که او مثل خیلی از کسانی که برای برقراری صلح جنگیدند، ولی نصیبی جز مرگ و نیستی و داغ و درفش نیافتند، بال درمی‌آورد تا برود پیش کسانی که جنگ همهٔ خان و مانشان را (مثل آقای سیبیلو، باغبان رمان-نمایش، تنها کسی که دنیای تیستو را می‌فهمد) گرفته است. در مجموع از دیدن این اثر کامل و زیبا لذت بردم. البته این کار پیام دیگری را هم برای تماشاگران داشت: نمایش عروسکی در ایران هنوز زنده و امیدوار و پویا به کار خود ادامه می‌دهد. امیدوارم حرف اصلی نویسنده و کارگردان(ها) با نمایش گستردهٔ این کار در آینده نزدیک، بیشتر دیده و شنیده شود. 



 
 
آتش بس ۲
نویسنده : وحید فرازان - ساعت ۱٠:٠٧ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢٠ شهریور ۱۳٩۳
 

شب هفدهم شهریور ۱۳۹۳ در مراسم رونمایی آخرین فیلم خانم تهمینه میلانی حضور داشتم. فیلم «آتش بس ۲» خانم میلانی خیلی شبیه فیلم قبلی‌اش بود: «یکی از ما دو نفر» و تقریبا به همان میزان اعصاب خردکن و بی‌مزه؛ البته می‌توان فروش خوبی برای فیلم پیش‌بینی کرد، به خاطر فضای شیک و پیک و بالاشهری فیلم – که خب الان همین قشر هم اگر حال داشته باشند سینماروهای اصلی جامعه ما هستند با توجه به مخارج سنگینی که یک فیلم دیدن جمعی بر دوش خرج‌کن خانواده می‌گذارد - و همچنین حضور ستارگانی که چند سالی است که کم‌فروغ‌ شده‌اند. شاید بشود «بهرام رادان» را ستاره‌ای هنوز به حساب آورد، ولی چهرهٔ تلخ «میترا حجار» اصلا مناسب این نقشی که می‌خواهد به نوعی کمدی هم باشد نیست و در کل شیمی این دو آدم در فیلم  با هم سازگار نیافتاده است! در فیلم به نظرم «پسیانی» و «خیراندیش» پرفروغ‌تر از این دو بازیگر ظاهر شده‌اند و شاهد مثال دود از کنده بلند می‌شود. فیلم در مقایسه با «آتش‌بس»(۱۳۸۴) هم چیز تازه‌ای در چنته ندارد، جز چند نصیحت و توصیه تکراری که از زبان روانشناس یا روانکاو فیلم (پسیانی) می‌شنویم، یک بازیگر بانمک پسر با موهای فرفری بور، شنیدن چندتا جک تازه، یک «پژمان جمشیدی» تکراری و «نقره»  - پرستار بچه - که نقشش را گوهر خانم با لهجه و اطوارهای شیرازی بازی می‌کند. فعلا (تا اطلاع ثانوی!) سینمای کمدی ـ اجتماعی بدون «رضا عطاران» یک چیزی کم دارد و پایش می‌لنگد. فکر می‌کردم اگر جای رادان، عطاران بود و جای حجار یکی مثل طناز طباطبایی و... خیلی به گرم بودن فیلم کمک می‌شد. بعید می‌دانم موفقیت «آتش بس» سال ۱۳۸۵ در سال ۱۳۹۳ تکرار شود. گذشت نه سال بالاخره خیلی از معادلات قبلی فروش فیلم در سینمای ایران را دگرگون کرده است، معادله‌ای که شاید خانم مهندس و آقای نیک‌بین چندان به آن کاری نداشته‌اند.


 
 
هشتمین جشن منقدان و نویسندگان سینمایی ایران
نویسنده : وحید فرازان - ساعت ٧:٢٥ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢٦ امرداد ۱۳٩۳
 

هشتمین جشن منقدان و نویسندگان سینمایی ایران در شب بیست و دوم مرداد ماه ۱۳۹۳ بیش از آن که «دلتنگی‌های عاشقانه» باشد یا «عصبانی نیستم»، در حد ملودرامی گیرا و جذاب مثل «اشک‌ها و لبخندها» بود. به خصوص با حضور «علی عباسی» تهیه‌کنندهٔ قدیمی سینمای ایران و صحبت‌هایش به روی سن تالار ایوان شمس، چشمان بسیاری به یاد گذشته‌هایی که «دلی داشتیم» تر شد و گریست. گرچه سایهٔ جلسهٔ پرتنش مطبوعاتی در خانه سینما، به روی جشن منتقدان سنگینی می‌کرد و گاه صحبت‌هایی با بغض و خشم از این و آن به روی سن شنیده می‌شد که تماشاگر ناآگاه از مسائل آن جلسه رسانه‌ای درمی‌ماند که مگر چه شده است؟ و این‌ها چرا انقدر عصبانی هستند؟، ولی در کل این جشن به خصوص با بازگشت دو عنصر اساسی و حذف مراسمی دیگر، جذابیت یک جشن باشکوه نسبت به دو سال پیش – با این که همان زمان هم مثل سال‌های قبل گذشت – را پیدا کرده بود: یکی حضور مجری خوب و خوش فهم و مسلطی مثل «شهرام شکیبا» که هم شوخی می‌کند و طناز است و هم به جایش رباعی و شعر از «سایه» و این و آن می‌خواند و هم از کسی رودربایستی ندارد و صریح است. دیگری حضور دوبارهٔ موسیقی پاپ و «رضا یزدانی» که خب فضا را به نفع شادی و سینما روح تازه ‌بخشید. و هوشمندی که این بار صورت گرفته بود حذف اهدای جوایز جشنواره مطبوعاتی‌های سینما بود که سال گذشته موجب ملال خاطر، به خاطر کش آمدن شدید مراسم شد. به هر حال انتشار پوستر این جشن قبل از مراسم و کارگردانی مراسم توسط «مجید برزگر» نوید این را می‌داد که امسال با جشنی متفاوت نسبت به دو سال گذشته مواجه خواهیم شد و در عمل نیز همین‌گونه هم شد.

اما در بخش جوایز هم که همه چیز تقریبا بر وفق مراد من بود! مثل اهدای تندیس به فیلم فوق‌العادهٔ «پیر پسر» یا اهدای دیپلم افتخار به «کمی بالاتر» و «در پناه بلوط» و... در بخش مستندها. بعد اهدای جایزه به فیلم «چند متر مکعب عشق» که فیلم اولی خوبی است نسبت به دیگر فیلم‌های این بخش. همچنین جوایز به حقی که به فیلم «عصبانی نیستم» اهداء شد - با توجه به بی‌مهری دولتی‌ها به این فیلم در جشنواره فیلم فجر پارسال و حذف آن در بخش اهدای جوایز – در بخش‌های تدوین و بازیگر نقش اول مرد و دیپلم افتخار کارگردانی. مریلا زارعی مشخص بود که با آن انرژی که در فیلم «شیار ۱۴۳» گذاشته است، جایزه نقش اول زن را می‌برد و حتی در بخش‌های فنی و فیلمبرداری و....هم جوایز درست و به جا بودند. «ماهی و گربه» مکری هم در این میان جایزه وبژه هیآت داوران بخش «بهترین فیلم» را از آن خود کرد. و اما فیلم محبوبم «خانهٔ پدری» که تندیس همهٔ جوایز اصلی – بهترین فیلمنامه، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم - را درو کرد. اوج این ملودرام با پایانی خوش دیدن «کیانوش عیاری» بود که تقریبا چهار بار راه کوتاه صندلی‌اش تا سن را پیمود تا هم تندیس‌ها را بگیرد و هم سر آخر جواب مدیر مسئول مجله فیلم را بدهد که چرا بعد از «خانهٔ پدری» فیلم دیگری نساخته است...

در مجموع هشتمین جشن انجمن منتقدان و نویسندگان، شبی به یاد ماندنی را برایم رقم زد، به خصوص آن که محل نشستن هم – میان دو نازنین - در جشن خیلی خوب بود J...خسته نباشید و دست مریزاد و تشکر از همهٔ مجریان خوب این جشن باشکوه.


 
 
چنارستان
نویسنده : وحید فرازان - ساعت ٩:٥٧ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢٠ امرداد ۱۳٩۳
 

فیلم مستند «چنارستان» هادی آفریده، در بارهٔ بلندترین خیابان خاورمیانه در تهران است: خیابان ولیعصر. در این فیلم سعی شده تا با استفاده از مواد آرشیوی و تحقیقی موجود تاریخچه‌ای مختصر از این خیابان تصویر شود. تصاویری که گاه هیجان‌انگیز است، مثل فیلمبرداری هوایی که از تهران زمان قاجاریه برداشت شده است تا خاطره‌بازی‌های مختلف با مکان‌های معروف این خیابان به خصوص در قبل از انقلاب (کوچینی و ....) و گاه ملال‌آور و حتی تاسف‌برانگیز مثل نابودی یک شادی جمعی بر اثر نادانی عده‌ای و همچنین از بین بردن چنارهای این خیابان در چند سال گذشته. به غیر از یادی از فروغ فرخزاد، که در محلهٔ امیریهٔ تهران زاده شده و همچنین خانه دکتر محمد مصدق و خانه انیس‌الدوله که اکنون متعلق به صنف قصابان تهران! است، یادها و یادگاری‌های معاصرتر هم در فیلم نمایش داده می‌شود که برای من جالب‌تر است، از جمله کارهای هنری «نادعلیان» به روی سنگفرش خیابان‌های ولیعصر که مثل نقش‌های گبه متاثر از جریانات اطراف هنرمند شکل گرفته است. مثلا دیدن جنین رها شده در جوی‌های این خیابان باعث می‌شود تا او هم جنینی را در نقش‌هایش رقم بزند. یا هنرمند نقاش معمار دیگری که با رفتن چلچله‌ها و پرنده‌های خوش‌آواز از این خیابان، حالا به این نتیجه رسیده است که این کلاغ‌های سیاه هم که زمانی حضورشان را زشت‌شان می‌پنداشته است، می‌توانند سوژه خوبی برای نقاشی‌هایش باشند. در مجموع فیلم هفتاد دقیقه‌ای «چنارستان» من را یاد فیلم «میدان بی‌حصار» (مهرداد زاهدیان) انداخت، فیلمی که به خوبی از عهدهٔ تعریف کردن میدان توپخانه در طول تاریخ معاصر تهران برمی‌آید. البته حسنی که «میدان بی حصار» نسبت به فیلم چنارستان داشت، استفاده بجا و مفید از انیمیشن‌هایی بود که گاه برای روشن کردن تماشاگر ناآگاه از گذشتهٔ تاریخی یک مکان ضروری است. با این که اغلب تماشاگران فیلم می‌دانند خانهٔ بزرگان بسیاری در مسیر خیابان پهلوی سابق بوده است یا مکان‌های خاطره‌انگیز بسیاری در این خیابان وجود داشته یا دارد، ولی ای کاش با نمایش حداقل یک نقشهٔ گوگلی در لابلای تصاویر فیلم، می‌توانستیم موقعیت دقیق آنان را نیز بدانیم، به خصوص آن که اغلب کسانی که تماشاگر فیلم در روز نوزدهم مردادماه ۱۳۹۳ در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی بودند، اهل تهران بودند و با این خیابان کم و بیش آشنا هستند، ولی وقتی این کار بیشتر ضرورت پیدا می‌کند که تماشاگری از «خارج» مشتاق دیدن چنین فیلمی باشد و با مکان‌ دقیق این خیابان در این شهر بزرگ آسیایی آشنایی نداشته باشد. به نظر نگارنده این نشانه‌گذاری جغرافیایی برای فیلمی که ارتباط مستقیم با جغرافیای انسانی دارد از ضروریات بشمار می‌رود. از موارد  ضعف دیگر فیلم ـ همانطور که در جلسه نقد آقای تهامی‌نژاد هم اشاره کردند – همسو نبودن راوی زن فیلم – که محقق معماری و شهرسازی است – با شاکلهٔ کل فیلم است. به نظر می‌رسد استفاده از نریتور حرفه‌ای به جای صدای خود بازیگر- محقق فیلم، علت اصلی این ناهمگونی است. ولی در مجموع فیلم «چنارستان» فیلمی شیرین و دیدنی است، و صد البته مهمترین نقطه قوت فیلم چنارستان «تدوین» هوشمندانهٔ آن است. با این فیلم مستند می‌شود خاطره‌بازی! کرد، مخصوصا اگر اهل تهران باشی و از این خیابان و میادین پنج‌گانهٔ مسیر طولانی آن، سالیان سال خاطره داشته باشی.. همان‌طور که محمد تهامی‌نژاد هم در جسله رونمایی فیلم اشاره کردند، «چنارستان» می‌تواند مخاطبان بسیاری را جذب کند و حتی در سینما – مثل فیلم مستند «تهران انار ندارد» - اکران موفقی داشته باشد. هادی آفریده با ساخت این فیلم نشان داد که تجربیات بیش از یک دهه‌اش در فیلمسازی مستند به ثمر نشسته و اکنون می‌تواند تاریخ صد سالهٔ یک خیابان را موجز و مختصر و مفید در هفتاد دقیقه طوری روایت کند که تماشاگر خاص و عام از دیدن آن لذت ببرند؛ و این موفقیت بزرگی است در میان مستندسازان ایرانی که اغلبشان دچار لکنت بیان هستند.

  


 
 
مردان ماندگار ؟
نویسنده : وحید فرازان - ساعت ٤:٢٤ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٤ تیر ۱۳٩۳
 

فیلم اخیر جورج کلونی «The Monuments Men 2014» باز هم مایه‌ٔ وطن‌پرستانه دارد و آن هم از نوع اغراق‌آمیزش. فیلمی مشابه و کلاسیک به نام «ترن» را سال ۱۹۶۴ جان فرانکن هایمر و با بازی برت لنگستر و پل اسکافیلد و...، در بارهٔ همین دزدی‌های آثار هنری فرانسه و... توسط نازی‌ها در اواخر جنگ جهانی دوم ساخته بود، با زمان دو ساعت و خرده‌ای، ولی آنجا حداقل کارگردان  انصاف بیشتری داشت و «نهضت مقاومت فرانسه» را بیشتر از مردان ماندگار تاریخ آمریکا! در حفظ و نگهداری آن آثار موثر می‌دانست. فیلم کلونی با این که از کستینگ خوبی برخوردار است، ولی از نوعی آشفتگی در طرح موضوع رنج می‌برد، و به نظر می‌رسد تمرکز کارگردان بر اصل قرار دادن «آمریکایی»های از جان گذشته، در راه حفظ آثار هنری، مجال زیادی را به او برای پرداخت بهتر فیلمنامه و فیلم نداده است.


 
 
دریابندری یک دور ناقص
نویسنده : وحید فرازان - ساعت ۸:۱۳ ‎ق.ظ روز شنبه ٢٤ خرداد ۱۳٩۳
 

هجدهم خرداد ۱۳۹۳ به هوای دیدن فیلم مستند «نجف دریابندری، یک دور تمام» ساختهٔ «شمیم مستقیمی» به سالن «سینما حقیقت» رفتم. آن‌چه که مشتاقم کرد تا راهی را بکوبم و به این سالن بروم، خاطرات خوشی بود که از یک نویسنده و مترجم باذوق در ذهنم بود. مترجم رمان‌های درجه یک آمریکایی و کتب فلسفی قابل تامل انگلیسی. توقع داشتم که با گوشه‌هایی از زندگی این بزرگ‌مرد عرصهٔ ترجمه آشنا شوم، ولی چیزی که نصیبم شد، فیلم آشفته‌ای بود که کارگردان جوان به بهانهٔ مدرن بود در ساختار، چیز دندان‌گیری از زندگی دریابندری به تماشاگرش ارائه نداده بود. استفاده از میان‌نویسی‌های بسیار در فیلم، تدوین مخل و... بعلاوه ارتباط برقرار نکردن کارگردان با نجف‌دریابندری بی‌حوصله (که بعد از اولین سکتهٔ مغزی ایشان این فیلم ساخته شده بود) باعث شده بود که کارگردان جوان فیلم، در چهل و پنج‌ دقیقه تقریبا هر راشی را که گرفته بود، به شکلی در فیلمش جای دهد. به خاطر نداشتن طرح درستی در ساختار توسط فیلمساز و نوعی ذوق‌زدگی در به تصویر کشیدن سوژه، اغلب شاهد این شاخه آن شاخه پریدن فیلمساز بودیم. گاهی به زندگی کودکی دریا‌بندری می‌پرداخت با عکس و مستندات مفصل، گاهی به مقایسهٔ بین ایشان و محمد قاضی در کار ترجمه می‌رسید، گاهی آشفتگی ظاهری ایشان را با نشان دادن برفک‌های مکرر در میان راش‌های گرفته شده به رخ تماشاگرش می‌کشید و سر آخر هم با نمایش درست کردن یک نیمروی حسابی در کنار نان بربری دل تماشاگرانش را آب می‌کرد. تصاویر آخر فیلم که مروری بر کتاب‌های دریابندری بود، در کنار نمایش سبزی و میوه‌تازه و نان‌بربری و املت، شاید تماشاگر را آماده می‌کرد تا با «کتاب مستطاب آشپزی» ایشان آشنا شود و چگونگی شکل‌گیری آن را از زبان خود نویسنده بشنود، ولی ناگهان فیلم تمام می‌شد، بدون این‌ که تماشاگر تشنه (و اینجا گرسنه!) را سیراب کند. در مجموع همان‌طور که در جلسه نقد و بررسی فیلم مشخص بود، کسی از میان تماشاگران هم از دیدن این فیلم مستند - به ظاهر پرتره - راضی به نظر نمی‌رسید. البته شاید اسم فیلم هم کمی گول‌زننده بود، به نظرم این مستند یک دور «ناقص» بود بر زندگی نجف دریابندری تا «کامل».


 
 
شوخی کردم
نویسنده : وحید فرازان - ساعت ۱٢:٤۸ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٧ دی ۱۳٩٢
 

واقعا با مجموعهٔ «شوخی کردم» مهران مدیری نشان داد که مرد کارهای آیتمی است و بس. او و گروهش که سال‌ّها بود از کارهای کوتاه نمایشی و خنده‌دار فاصله گرفته بود، حالا با «شوخی کردم» (و فقط با همین چند آیتمی که از آن منتشر شده است) بازگشتی موفقیت آمیز و درجه یک داشتند. حالا حتی با دیدن همین چند آیتم می‌توان نتیجه گرفت که او و گروهش می‌توانند در زمینه طنز تصویری بهترین باشند و بهترین بمانند. خنده‌ای که بیست سال پیش – در نوروز ۷۲ – او و گروهش، البته به کارگردانی داریوش کاردان، از ما گرفت، حالا بعد از آن همه سال امشب با دیدن آیتم‌های نمایشی خوبش دوباره تکرار شد. شوخی او با خبرهای صدا و سیما، شبکه‌ّهای ماهواره‌ای، حرف‌های خود مدیری در بین آیتم‌ها در باره «خلاقیت» و موضوع آیتم‌ها که در بارهٔ «دروغ» است (انگار اشتباهی در انتخاب موضوع‌ها به وجود آمده! ولی ماشاءالله ما ایرانی‌ها انقدر در دروغ‌گویی خلاقیت به خرج می‌دهیم، که چندان این دو موضوع با هم فرقی ندارد)، شوخی با «سالی‌تاک» دوست داریم، شوخی با مدیران سینمایی (که اوج طنز آنجا بود که شخص مدعو (همان بدل شمقدری و سجادپور و...) مدعی بود که ایران سه اسکار گرفته است نه یک اسکار و تشریح علت آن، طراحی لباس مهران مدیری درجه یک است!)، شوخی با حافظ و تفسیر اشعار او توسط اساتید ادبیات!، شوخی با  دروغ‌گویان بزرگ که نقش تقریبی آن در آیتمی به عهده «جواد رضویان» بود و دروغ‌های او در باره کمک به زلزله‌زدگان و ارائه آمارهای همیشه دروغ و... بالاخره جایی که در آیتم‌ آخر «رضا شفیعی‌جم» اوج هنر خود را ارائه می‌دهد و با دیدن چهره‌ٔ او ریسه رفتن از خنده را بعد از سالیان سال تجربه کردم(اشک در چشمم جمع شد)! واقعا او بازیگر بزرگی است، حیف که کمتر کارگردانی مثل «مدیری» او را هدایت می‌کند. همین کارگردانی «مدیری» است که مثلا بازی‌ها و چهره‌های بعضی از همین بازیگران که دیگر از شدت تکراری و بی‌محتوا بازی کردن در هر فیلم شونه‌تخمی دیدن چهره‌شان هم برایم چندش‌آور است، در این‌جا قابل تحمل و شیرین بازی می‌کنند مثل: مهران غفوریان، جواد رضویان و یوسف صیادی و... نمی‌دانم چرا موسیقی تیتراژ – تیتراژی خوب  و مناسب - از «جیپسی‌کینگ» انتخاب شده است، و چرا از همان گروهی که در بین ‌آیتم‌ها به اجرای موسیقی جاز و گاه بلوز! می‌پردازند استفاده نشده است. گروه موسیقی جالبی که با اجرای خوبشان ( و چه خوب که «این ور بام» ایران نشان دادن ساز حلال است) نقش تکمیل‌کنندهٔ آیتم‌های خوب مدیری را انجام می‌دهند. و چه خوب و خجسته که سال‌ها پیش بین مدیری و مدیران سیما شکرآب شد و این کارها به صورت توزیع شبکه نمایشی در دسترس مردم قرار می‌گیرد، وگرنه معلوم نبود که این آیتم‌ها با سیاست‌های محافظه‌کارانه‌ای که سیما، به خصوص در این روزها در پیش گرفته، به چه سرنوشتی دچار می‌شدند. امیدوارم که آیتم‌ها به همین گزندگی و تر و تازگی و شوخی با همه چیز و همه کس ادامه داشته باشد و مدیری در ادامه کار به دام احتیاط و خودسانسوری نیافتد.



 
 
فیلم نیلوفر
نویسنده : وحید فرازان - ساعت ۱۱:٠٤ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٥ دی ۱۳٩٢
 

نهم دی‌ماه ۱۳۹۲ بالاخره بعد از غیبتی دو ماهه دوباره به سینماتک خانهٔ هنرمندان ایران، که به همت کیوان کثیریان تاسیس شده است، رفتم. فیلم «نیلوفر» به کارگردانی «سابین جمایل» و تهیه‌کنندگی «فرشته طائرپور» و «ژان برهات» و با بازی: شهاب حسینی، رویا نونهالی، فاطمه معتمد‌آریا، هنگامه قاضیانی و امیر آقایی و... محصول سال ۱۳۸۷ (یا به قول ویکی‌پدیا ۱۳۸۵). داستان فیلم در فضا و اتمسفر فیلم «عروس آتش» خسرو سینایی می‌گذشت. دختر بچه‌ای عراقی (البته به زعم ما که دختر ده - یازده ساله را دختر بچه می‌دانیم، نه به زعم عرب‌های عراق و ایران که او را دختری کامل می‌دانند) در سر سودای درس‌خواندن می‌پروارند، ولی پدرش او را در ازای یک تکه زمین به شیخ طایفه هبه می‌کند، ولی شیخ باید منتظر باشد نیلوفر به بلوغ برسد تا بتواند تصاحبش کند و... فیلم با اینکه به نظر می‌رسد تولید مشترکی بین ایران و فرانسه و شاید لبنان است، ولی فضای کار چه در پشت صحنه فیلم (نمایش ۱۵ دقیقه از پشت صحنهٔ فیلم در انتهای برنامه صورت گرفت) و چه در فیلم، گویای این نکته بود که خانم طائرپور با زرنگی و زیرکی خاصی که به عنوان یک تهیه‌کنندهٔ موفق دارند، همه چیز فیلم را ایرانیزه کرده و با گرفتن پول خوبی از تهیه‌کنندهٔ خارجی به هدف خودش رسیده است. البته نه که نفی این کار را بکنم، بلکه حرفم این است که چه خوب است اگر تهیه‌کنندگان دیگر هم بتوانند این‌چنین عمل کنند و با جذب سرمایه‌های خارجی به هدف منظور نظر خود برسند. فیلم سالیان سال به علت نمایش آشکار بعضی چیزهای زنانه و تابو در جامعه ما، در ایران توقیف بوده و این اولین اکران فیلم در ایران بعد از چندین و چند سال بود. گرچه این فیلم در مقایسه با فیلم استاد سینایی ضعف‌های آشکاری در شخصیت‌پردازی و کارگردانی و... داشت، ولی به علت دست گذاشتن روی موضوعی که هنوز که هنوز است موضوعی ملتهب در بین اعراب عشریه‌ای خوزستان و عراق محسوب می‌شود، فیلم قابل تاملی بود. همان‌طور که فیلم «عروس آتش» سینایی هم با اکران عمومی‌اش در ایران، شعله خشم عشایر و طوایف عرب خوزستانی را برانگیخت، دیروز هم در جلسه نقد فیلم «نیلوفر» بعضا کسانی بودند که از شکل طوایفی و افکار مرتجع آنان در باره دختر‌ها دفاع می‌کردند. و دفاع جانانهٔ خانم طائرپور از بن‌اندیشهٔ فیلم و همچنین تعریف خاطرات و خطرات آقای سینایی – که خوشبختانه در جلسه نمایش فیلم و نقد و بررسی آن حضور داشتند – از زمان اکران عمومی «عروس آتش»، جلسه را به سمت افکار مدنی و حقوق دختران و زنان بیشتر سوق داد، تا دفاع از افکاری که سالیان سال است – حداقل در جامعه شهرنشین ایرانی – به بوته فراموشی سپرده شده است. به هر حال چه خوب است که با نمایش و نقد و بررسی فیلم‌هایی که به زعم عده‌ای «مرد» اکران عمومی‌ آنها – نکته‌ای که خانم طائرپور در باره ترکیب همیشه مردانهٔ شورای پروانه نمایش و...ارشاد گفتند، نکتهٔ اساسی و قابل بحثی است – باعث التهاب در جامعه می‌شود، دریابیم که این فیلم‌ها چه بوده‌اند، چه گفته‌اند و چرا نتوانسته‌اند در صحنهٔ عمومی جامعه ظهور و بروز پیدا کنند و در محاق توقیف قرار گرفته‌اند. البته جلسهٔ دیروز خیلی از افکار مردانه‌ای که باعث عدم اکران این‌گونه فیلم‌ها می‌شوند را - برای من یکی  حداقل - روشن کرد. امید که با نمایش فیلم‌ّهایی همچون «نیلوفر» کار سینماتک خانه هنرمندان ایران و مدیر فعال و کوشای آن، تداوم داشته باشد.


 


 
 
هفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران: سینما حقیقت
نویسنده : وحید فرازان - ساعت ۱٢:٠٤ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٩ دی ۱۳٩٢
 

طبق سنت سال‌های گذشته، امسال هم با جشنواره سینما حقیقت همراهم تا بتوانم شاید از میان این برکهٔ پر از فیلم، چند فیلمی را ببینم و بهره‌ای ببرم و چاق سلامتی داشته باشم با چند دوست و آشنا! روز اول (۱۹ آذر) را با سه فیلم شروع کردم. روز اولی که افتتاحیه‌ای جالب داشت. فقط سالن پایین سینما فلسطین پر بود از مدیران جدید و گاه قدیم جشنواره و مرکز گسترش و برنامه‌ای برای سخنرانی و تحلیل و ... نبود و شروع همه چیز با فیلم بود در سالن‌های مختلف سینما فلسطین و چه خوب و بجا. تراکت تبلیغاتی در سالن نشان از تحول در نگاه گردانندگان می‌داد: «نکوداشت استاد ناصر تقوایی» جمعه ۲۲ آذرماه ۱۳۹۲. تقوایی که مثل خیلی از هنرمندان قدیم و جدید مستقل و صاحب عزت نفس، در هشت سال ماضی، امانش بریده شده بود از بی‌درایتی‌ها و کج‌فهمی‌ها و بی‌عرضگی‌ها و بی‌کفایتی‌های جماعتی که به عنوان مدیران نالایق هنری بر ارکیهٔ قدرت تکیه زده بودند، حالا در این جشنواره چند فیلم مستندش نمایش داده می‌شود و برنامه‌ای برای نکوداشت او تدارک دیده می‌شود و بازهم چه خوب و بجا. برای دیدن فیلم «لطفا با لبخند وارد شوید»/رضا عباسی، به همراه شاپور عظیمی عزیز عازم طبقهٔ سوم سینما فلسطین هستم که باز تبلیغات فیلمی نظرم را جلب می‌کند: فیلمی در بارهٔ احمد شاملو! و باز پوستر دیگر فیلمی به نام «پسرک چشم آبی» با موضوع مجابی بزرگ! نه واقعا انگار باید گفت: «مردم ایران متشکریم!» اما فیلم «لطفا با لبخند وارد شوید» شروع خوبی بود، برای دیگر فیلم‌های جشنواره. چرا؟ فیلمی که سوژه‌اش راننده تاکسی سرحال و شوخ و بامزه‌ایست که مسافران خود را با انواع جک و شوخی و مطایبه، در میان شهری پر از غضب و خشم و ناملایمتی‌، سرحال می‌آورد، گرچه حرافی او در ابتدای فیلم کمی تو ذوق‌زننده است، ولی کمی که صبر می‌کردی علت آن را درمی‌یافتی. وقتی انرژی درون تاکسی او را می‌دیدی، بی‌شک آرزو داشتی در یک مسیر طولانی مسافر او باشی تا از اخلاق خوش او بهره‌ ببری. اما روزی می‌رسد که روز روزهٔ سکوت تاکسی‌ران فیلم است. روزی که باز آرزو داری تا او باز هم بگوید و بخندد و تو را شاد کند، ولی چنان سکوتی بر این مرد حاکم است که جرات نداری از او بپرسی که چه شده که در طول سال یک روز را به سکوت برگزار می‌کند؟ گریهٔ همسر او و درد دلش همه چیز را لو می‌دهد. خب نامردم اگر بگویم که چرا او ساکت بود. فیلم را بیابید و ببینید و علت را کشف کنید. «سووز(شوش)»/فرشاد اکتسابی، فیلم مستند-تاریخی است در بارهٔ غارت میراث فرهنگی‌ این منطقه باستانی ایران زمین، که بر اثر بی‌لیاقتی مردمان و حاکمان وقت، بیگانگان تا توانسته‌اند از آن بهره برده‌اند و موزه‌های خود را به این آثار تاریخی مزین کرده‌اند. ای کاش این‌گونه فیلم‌ها – که معلوم بود با بودجه‌ای چاق فراهم شده – به جای تکیه بیشتر بر بازسازی تاریخی آن خاطره‌ها، تکیه بر مستندات تاریخی بیشتری می‌کرد تا روشن شود که آن‌هایی که غارت کردند، تا زمینهٔ بی‌لیاقتی یک ملت و دولتی را فراهم نبینند، صد البته که نمی‌توانند قدم از قدم بردارند. ولی وقتی که ملتی خود دو دستی هر چه دارد را در طبق اخلاص! به بیگانه تقدیم می‌کند، چه کسی را باید ملامت کرد؟ دیدن این فیلم‌ها بیشتر به تف سربالایی می‌ماند که نه تنها بیگانگان را در نظر تماشاگر منصف بد نمی‌بیند، بلکه باز هم جای شکرش را باقی می‌گذارد که هنوز قسمتی از این میراث در جایی – گیرم که موزه لوور پاریس – نگهداری می‌شود، وگرنه معلوم نبود که الان این یادگاران ماندگار میراث کهن بشری به چه سرنوشتی دچار بودند. وضع موزه‌ها و سایت‌های تاریخی و کاووشهای باستانی‌شناسی زمان حال ما گویای همه چیز است. فیلم «شناسنامه»/محمدرضا هاشمیان، موضوع جذابی را برای بررسی برگزیده بود. شناسنامه‌دار کردن - و یا به عبارت بهتر صاحب هویت مدنی کردن - ملتی که درجه سواد عمومی کم آنها مصیبتی همه‌گیر در تمام طول تاریخش بوده، خود حکایت شیرینی است که زمان طولانی فیلم را جبران می‌کند. البته فیلمساز – همانطور که آقای عظیمی در جلسه نقد و بررسی فیلم اشاره کرد – شوخی‌های لوس و بی‌مزه‌ای را با نابازیگرانی از زمان شناسنامه‌دار کردن ملت، بازسازی کرده است که لطمهٔ زیادی به ریتم عادی این فیلم مستند زده است. همان‌طور که گفتم همین صاحب هویت کردن و آمارگیری از این ملتی که حتی عاجز بودند برای خود اسم فامیلی پرمسمایی برگزینند به قدر کفایت خنده‌دار هست و احتیاجی به بازسازی‌های لوس این‌چنینی ندارد. البته قابل ذکر است که این کار را به بهترین وجهی مرحوم علی حاتمی در مقدمهٔ سریال ماندگارش به نام «هزاردستان» انجام داده، که جاسازی همان تکه‌هایی از هزاردستان، در فیلم مستند «شناسنامه» کفایت می‌کرد و گویای خیلی از چیزها بود.

اما روز دوم هم به دیدن سه فیلم گذشت. ابوالفضل کریمی اصل با فیلم «طعم زندگی» با گذشت و گذاری تقریبا یک ساعته در دادگاه‌های خانواده و زندان‌ها، توانسته تصویر روشنی از وضعیت رو به اضمحلال خانواده ایرانی را به بیننده منتقل کند. مردانی که بر اثر اعتیاد و جدایی از همسر و ندادن نفقه و عدم توان پرداخت مهریهٔ سنگین همسرانشان، اکنون در حال خوردن آب خنک در زندان‌های کشور، باری شده‌اند بر دوش دولت و زنانی که در اوضاع اقتصادی رو به نابودی کنونی، ملجایی جز تکیه بر مهریه و نفقه و مردانشان نمی‌یابند، به خوبی در قاب تصویر کریمی اصل جا گرفته‌اند. البته فیلم طعم زندگی، طعمی گس و تلخ دارد، ولی این واقعیتی است که هر روز در دادگاه‌های خانواده در حال تکرار و تشدید هستند. اسم «فرهاد ورهرام» من را وامی‌دارد تا بروم فیلم جدید ایشان را ببینم به نام :«دیدار دوباره». او در این فیلم بعد از گذشت سی سال، سفری به منطقه سیستان و بلوچستان دارد تا آنچه را که در فیلم‌های مستند تلویزیونی سال ۱۳۶۲ تصویر کرده بود را دوباره واکاوی کند و ببیند. بیننده و البته فیلمساز، دست به مقایسهٔ زمان حال با زمان گذشته می‌زند. زمانی در گذشته که شهرها و روستاهای این منطقه تقریبا فاقد همه چیز بودند و زمانی در حال که تقریبا همه چیز از مواهب حداقلی مثل آب و برق و ... دارند. گرچه بیننده با دیدن فیلم، رگه‌هایی از نوعی تعریف و تمجید از سال‌های بازسازی بعد از انقلاب را مشاهده می‌کند – تهیه‌کنندهٔ فیلم بخش سیمای استان‌های تلویزیون است –، ولی در این میان «ورهرام» کار خودش را هم به خوبی بلد است و کمتر به دام مجیزگویی افتاده است. البته همین مقایسه هم اگر مثلا در قیاس منطقه‌ای اتفاق می‌افتاد، مثلا مقایسه وضعیت دوبی در سی سال پیش در پایین دست خلیج فارس و چابهار و بندرعباس و...در بالا دست خلیج‌فارس، دیگر این قیاس، به فاجعه‌ای شبیه بود که چطور تقریبا ما در حالی که مشغول و سرگرم تامین نصفه نیمه حداقل امکانات برای مردمان شریف جنوب کشورمان بودیم، آن‌ها با استفاده از بی‌کفایتی ما در طول همین سال‌ّها تبدیل شده‌اند به یکی از باراندازها و قطب‌های اصلی اقتصادی منطقه، به طوری که اکنون کوچکترین خللی در روابط تجاری ما و امارات (دبی) در کل اقتصاد قانونی و غیرقانونی‌(قاچاق) کشور ایران اثر گذار است. با تشویق و تعریف آقا مازیار فکری ارشاد گرامی به دیـدن فـیلمی می‌نشینم به این نام: «Rent a family inc.». فیلمی که کاسپار استروپ شرودر دانمارکی در ژاپن ساخته است. نکته اول این که فیلمسازی در کشوری کوچک و سرد در شمال اروپا چنان باهوش تشریف دارند که سوژه‌ای ناب را در کشوری در شرقی‌ترین جای زمین! شکار می‌کند و تبدیل به فیلمی قابل تحمل می‌کند. نکته دوم وضعیت روابط انسانی در کشورهای غربی (ژاپن را هم می‌توان کشوری غربی محسوب کرد!) به شکلی درآمده است، که می‌توان با تاسیس یک سایت به خانواده طرف مقابل یا متقاضی، به صورت اجاره‌ای خدماتی مثل شوهر اجاره‌ای، پدر اجاره‌ای و...ارائه داد. نکته سوم: مردی که این سایت را در ژاپن تاسیس کرده است، خود به زندگی شیرین اجاره‌ای احتیاج دارد! که توان دو سوم پایانی فیلم خرج این قضیه می‌شود که سردی روابط و پیچیدگی آن به شکلی در کشورهای صنعتی درآمده است، که با تاسیس هیچ سایتی نمی‌توان گرمی به آن بخشید...در کل فیلم - به قول مترجمین ایرانی جشنواره - «خانواده خود را از ما اجاره کنید!» فیلمی قابل تامل و تحمل بود.

روز سوم (۲۱ آذرماه ۱۳۹۲) را هم با سه فیلم سر کردم. انگار تحمل و توان دیدن سه فیلم مستند را در طول روز بیشتر ندارم! به هر حال «ما هم سربازیم»/ مهدی قربان‌پور، هم با استفاده از تصاویر آرشیوی - که این سال‌ها دیگر تبدیل شده است به تکراری‌ترین چیزی که در فیلم‌های مستند با مرور تاریخچهٔ یک چیز (چیزش فرق نمی‌کند!) دیده می‌شود – مروری دارد بر تاریخچهٔ سربازی در ایران. فیلم قربان‌پور را چند مصاحبه نصفه نیمه و نیم‌بند سر پا نگه‌داشته بود: یکی مصاحبه با پیرمرد بامزه‌ای که سرباز کاخ گلستان زمان رضاخان بوده و حال صد سالش است، در ابتدای فیلم. آقای هاشمی رفسنجانی و سربازی رفتن ایشان و حمام اجباری گرفتن‌شان در پادگان که نکته‌ای را هم در باره لباس ذکر کردند که اینجا جای تکرارش نیست! و دیگر حضور «هوشنگ گلمکانی» که قسمتی از خاطراتش را از دوران سربازی مرور می‌کند... و دیگری توجه اخص فیلمساز به تحول دوران سربازی در دهه چهل و پنجاه به شکل سپاه دانش و سپاه بهداشت و سپاه ترویج و آبادانی کشور...فکر کنم توجه بیش از حد! فیلمساز به جزییاتی که به این شکل سربازی داشت و بعضی تصاویر آرشیوی زمان پهلوی، موجب شد که فیلم چند دقیقهٔ آخرش دچار مشکل فنی شود و قطع شد و جمعیت صفیل و سرگردان از سالن شماره ۲ سینما فلسطین (از جمله هوشنگ گلمکانی و...) به بیرون هدایت شدند. خب این‌ هم نوعی فیلم دیدن است که شاید فقط در ایران بتوان سراغش را گرفت. فیلم «انتخاب بازیگر» محصول آمریکا مروری دارد بر زندگی زنی که یکی از مهمترین کاشفان ستارگان سینمای هالیوود بوده است و اکنون بازنشسته شده است. کار او کستینگ است: یعنی یافتن استعدادها یا بازیگران حرفه‌ای مدنظر کارگردان که بتواند در فیلمی جای یکی از کارکترهای فیلمنامه بازی کند و به نوعی بتواند نقش را دربیاورد. البته این شغل بیشتر نقش واسطه را دارد و به همین لحاظ تا چند سال پیش این شغل و نقش حتی در تیتراژ فیلم‌ها هم جایی نداشت. فیلمساز با مصاحبه‌های زیادی که با کارگردان‌ها و بازیگران مشهور هالیوودی انجام داده است، این شغل را یکی از مهمترین مشاغل صنعت فیلمسازی قلمداد می‌کند و سر‌آخر می‌خواهد که در میان جوایز اسکار، به این کار هم جایزه‌ای اختصاص داده شود. فیلم «سپیده دمی که بوی لیمو می‌داد»/ آزاده بی‌زار گیتی، را می‌‌توان فیلمی زنانه به حساب آورد. فیلمی که با توجه به حساسیت فیلمساز نسبت به سرنوشت خانم‌ها ( که در دیگر مستندهای ایشان هم قابل ردیابی است) این بار به سراغ کسانی رفته است که رنجی دائمی را تا آخر عمر و حتی نسل آینده‌‌اشان همراه دارند. چهار هزار زنی که بدون هیچ گناهی باید بار رنج‌های جنگ خانمانسوز و ناجوانمردانه‌ای - که دیوانه‌ای به نام صدام به راه انداخت - را تا پایان عمر به دوش بکشند. خب طبق معمول من بودم و تنهایی در میان جمع و اشک دم مشکم. زنان و کودکان و... که در «سردشت» ( قطعه‌ای از بهشت کردستان جایی که سال ۱۳۸۶ رفتم و قدری از رنج آنان را می‌دانم) مورد حمله شیمیایی قرار گرفته‌اند و اکنون بدون آن که جزو جانبازان جنگی حساب شوند، روزگار سختی را با تحملی مثال زدنی طی می‌کنند. حالا دیگر به میمنت دولتی که می‌خواست پول نفت را سر سفره مردم بیاورد، بیمارستان و درمانگاه مخصوص ایشان هم در سردشت به علت پرداخت نکردن دستمزد دکترها تعطیل است، و آن‌ها باید راه طولانی تا تهران را طی کنند تا شاید درمانی برای دردشان بیابند. راستش در اواسط فیلم از فیلم فاصله گرفتم و رفتم بیرون و بعد از دقایقی دوباره ادامه فیلم را دیدم. قلب من از شیشه ‌است و تحمل این همه نامردی روزگار غدار را ندارد. دست مریزاد خانم «بی‌زارگیتی» که به همهٔ تماشاگران فیلمت آن شب (۲۱آذر سینما فلسطین) فهماندی که مشکلات ما در مقابل مشکلات و مسائل آن زنان مثل کاهی در مقابل کوه است. با کوه‌های استواری ما را آشنا کردی، که در عین عظمت و صلابت، ساکت و خاموش روزگار خود را با صبوری می‌گذرانند. ما را با شیرزنی آشنا کردی که بیش از انگشتان دستش عزیز از دست داده است، ولی همچنان ریز ریز اشک می‌ریزد و از زندگی نغمه می‌خواند. رقص زیبای خواهر و برادری را به ما نشان دادی که با نغمه‌ٔ جانسوز کردی – اگر اشتباه نکنم کار استاد محمدرضا درویشی - خرامان خرامان حرکت می‌کنند و امیدوار به ادامهٔ زندگی شادی را حتی در صورت‌های سوخته و دفرمهٔ ایشان شاهد هستیم. به ما فهماندی که در این کشور شهری هست که بعد از جنگ جهانی اول، بزرگترین جنایت جنگی شیمیایی در آن صورت گرفته است. به هر حال نوشتهٔ من قاصر است تا بزرگی این فیلم را که بعد از گذشت بیست و پنج سال از این جنایت جنگی ساخته شده است بیان کند.

هفتمین جشنواره سینما حقیقت، دیشب (۲۶ آذرماه ۱۳۹۲) در تالار وحدت به پایان رسید. خب طبق معمول مراسم با یک ساعت تاخیر شروع شد. به خودم گفتم:عیبی ندارد، عادی است، ایران است، در این‌جا وقت انسان چندان چیز مهمی نیست. سرت سلامت باشد. مجری از میان مستندسازان انتخاب شده بود. خوش صدا بود. کت و شلوار قشنگی پوشیده بود. احتمالا مستندهای خوبی هم ساخته است، نمی‌شناختم ایشان را. ولی خب هر چیزی که ایشان بود «مجری» نبود. خب ایران است دیگر. «شاعر زباله‌ها» داریم («کمی بالاتر»، لقمان خالدی) و «همه دانا»(علا محسنی) که فکر می‌کنیم سر از هر چیزی و هر کسی درمی‌آوریم. مدیر محترمی که انصافا با دعوت کسانی مثل خاتمی و محمد آفریده و ... جشنوارهٔ خوبی را در این دوره رقم زد، فکر کرده کار را بسپارد دست خودشان (مستندسازان) ولی غافل از این که هر کسی را بهر کاری ساختند. ظاهرا مراسم را «حمیدی مقدم» کارگردانی کرده بود. دکور چیندن و چهارتا آدم معروف و مدیر و مدبر دعوت کردن که کارگردانی نشد. مراسمی به این عظمت مجری می‌خواهد مثل «شهرام شکیبا» که معمولا از احدی رودربایستی ندارد. مثلا اگر هر یک از عوامل فیلم می‌خواست سخنرانی کند و خودی نشان بدهد، که متاسفانه دیشب چنین بود، شکیبا بی‌شک قضیه را به خوبی جمع می‌کرد. مستندسازی آمد روی سن و گفت :« نه ما گذشتگان را می‌بخشیم و نه فراموش می‌کنیم. هر کی با من موافق است ده ثانیه بلند شود بایستد.» همه‌ هم جوگیر بلند شدند. جز من و چند نفری دیگر! من هم با صدای بلند گفتم:«ما می‌بخشیم ولی فراموش نمی‌کنیم.» با ماندلا ماندلا گفتن که دهان شیرین نمی‌شود، دموکراسی برقرار نمی‌شود، آپارتاید از بین نمی‌رود، بلکه مشی او را سرمشق زندگی قرار دادن روح او را شاد می‌کند و ما را کامیاب. خدا پدر شفیع آقا محمدیان را بیامرزد، باز حداقل می‌دانست که مجری دعوت کند که اگر با خودش هم شوخی کرد به جایی برنخورد. آن‌هایی که پارسال در مراسم اختتامیه بودند می‌دانند چه می‌گویم. در ضمن امسال در جشنواره و اختتامیه مراسم حلوا حلوا کردن «ناصر تقوایی» و فیلمسازان جنوب هم بود. واقعا دلم سوخت برای چند کارگردان و بازیگری که به روی سن یه لنگه پا ایستادند تا استاد سخنرانی نه پنج دقیقه نه ده دقیقه بلکه نزدیک چهل دقیقه انجام دهد. در میان صحبت‌های ایشان هم خب اکثر حاضران در مراسم کف می‌زدند و ظاهرا تشویق می‌کردند، و در باطن انگار «بسه استاد» می‌گفتند. جالب است در بولتن جشنواره روز قبل نوید داده بودند مراسم دو ساعت بیشتر نیست (چه خوب! عجیبه!) ولی رسما چهار ساعت و نیم بلکه بیشتر کش داده شد، آنهم با یک ساعت تاخیر ابتدای مراسم. بالاخره فرار را برقرار ترجیح دادم و به بیرون رفتم تا بروم. اما به هر حال این دوره از جشنواره نسبت به دوره‌های گذشتهٔ آن پیشرفت و نظم بهتری داشت و امیدوارم در سال‌های آینده هم این روند رو به رشد تداوم داشته باشد.


 
 
برگزیدگان من از جشنواره سی و یکم فیلم فجر (۱۳۹۱)
نویسنده : وحید فرازان - ساعت ۱٢:٤٢ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٧ آذر ۱۳٩٢
 

تقریبا دیدن فیلم مهمی از محصولات پارسال (۱۳۹۱) سینمای ایران را از دست نداده‌ام: فیلم «پرویز» با اینکه در بخش مسابقه جشنواره سی و یکم فیلم فجر نبود را سه‌ بار دیدم. «دهلیز» و «به خاطر پونه» را بعد از جشنواره دیدم. «کلاس‌هنرپیشگی»،«آسمان زرد کم عمق»،«قاعده تصادف»، «دربند» و «تنهای تنهای تنها» را دوبار دیده‌ام و...«هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند» را فقط و فقط به خاطر جسارت در طرح موضوع می‌توان فیلم مهمی به حساب آورد، ولی حیف که این مادهٔ خام، در قالبی بد ریخته شده است. و بالاخره «تنهای تنهای تنها» فیلمی سفارشی، ‌که کارگردان آن با بودجه‌ای اندک، فیلمی خوب و قابل دیدنی ساخته است. اما هنوز برای این سئوال نتوانسته‌ام جواب درخوری بیابم: «گذشته» اصغر فرهادی آیا جزو محصولات پارسال سینمای ایران است یا فرانسه؟ اگر محصولی ایرانی محسوب شود (همانطور که هیئت انتخاب فیلم‌ اسکاری ایران این‌ تعبیر را دارند) در خیلی از انتخاب‌ّهای زیر مثل بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین تدوین و فیلمبرداری و...حضور می‌داشت. این ارزیابی من از فیلم‌های سال ۱۳۹۱ بر اساس برگهٔ داوری انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران خانهٔ سینماست:

بهترین فیلم: ۱. دربند (پرویز شهبازی) ۲.آسمان زرد کم عمق (بهرام توکلی) ۳.پرویز (مجید برزگر) ۴.قاعدهٔ تصادف (بهنام بهزادی) ۵. روز روشن (حسین شهابی)

بهترین کارگردان: ۱.پرویز شهبازی (دربند) ۲.بهرام توکلی (آسمان زرد کم عمق) ۳. مجید برزگر (پرویز) ۴.بهنام بهزادی (قاعدهٔ تصادف) ۵.حسین شهابی (روز روشن)

بهترین فیلمنامه: ۱.پرویز شهبازی (دربند) ۲.بهرام توکلی (آسمان زرد کم‌عمق) ۳.مجید برزگر و حامد رجبی (پرویز) ۴. بهنام بهزادی (قاعده تصادف) ۵.حسین شهابی (روز روشن)

بهترین بازیگر نقش اول مرد: ۱. لووان هفتوان (پرویز) ۲.اشکان خطیبی (قاعده تصادف) ۳.رضا عطاران (دهلیز) ۴. صابر ابر(آسمان زرد کم عمق) ۵.مهران احمدی (روز روشن)

بهترین بازیگر نقش اول زن:۱. نازنین بیاتی (دربند) ۲. ترانه علیدوستی (آسمان زرد کم‌عمق) ۳.هانیه توسلی (دهلیز) ۴. پانته‌آ بهرام (روز روشن) ۵.نورا هاشمی (جیب‌بر خیابان جنوبی)

بهترین بازیگر مکمل مرد: ۱. حمیدرضا آذرنگ (آسمان زرد کم‌عمق) ۲.مارتین شمعون‌پور(قاعده تصادف) ۳.احمد مهرانفر(دربند) ۴.حسین محجوب (ترنج) ۵. بابک کریمی (من عاشق سپیدهٔ صبح‌ام)

بهترین بازیگر مکمل زن: ۱.پگاه ‌آهنگرانی (دربند) ۲.ندا جبرئیلی (قاعده تصادف) ۳.سحر دولتشاهی(آسمان زرد کم‌عمق) ۴.الیسا کچر(استرداد) ۵. زهرا داودنژاد (کلاس هنرپپشگی)

بهترین فیلمبرداری: ۱.دربند (هومن بهمنش) ۲.محمود کلاری (استرداد) ۳. امین جعفری (قاعده تصادف) ۴.پیمان شادمان‌فر (آسمان زرد کم‌عمق) ۵. امین جعفری (پرویز)

بهترین موسیقی متن فیلم: ۱. مارتین شمعون‌پور (قاعده تصادف) ۲.بهزاد عبدی (دهلیز) ۳.ستار اورکی (دربند و استرداد) ۴.کارن همایونفر (هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند) ۵.ناصر چشم‌آذر (عملیات مهدکودک)

بهترین تدوین: ۱.بهرام دهقان (آسمان زرد کم‌عمق و استرداد) ۲. پرویز شهبازی (دربند) ۳.جواد امامی(پرویز) ۴.بهنام بهزادی (قاعدهٔ تصادف) ۵.شیما منفرد (روز روشن)

جایزه خلاقیت و استعداد درخشان (ویژه فیلمسازان اول): ۱. احسان عبدی‌پور(تنهای تنهای تنها)۲. بهروز شعیبی (دهلیز) ۳.حسین شهابی (روز روشن) ۴.من عاشق سپیدهٔ صبح‌ام (علی کریم) ۵.خسته نباشید (افشین هاشمی، محسن قرائی)

جایزه استانداردهای حرفه‌ای تهیه‌کنندگی:۱. امیر سمواتی(دربند) ۲. سعید ملکان (آسمان زرد کم‌عمق) ۳. پرویز برزگر (پرویز) ۴. بهنام بهزادی (قاعدهٔ تصادف) ۵.سید محمود رضوی (دهلیز)

بهترین طراحی صحنه و لباس: ۱.کیوان مقدم (طراح صحنه و لباس «دربند») ۲.ایرج رامین‌فر (طراح صحنه و لباس «استرداد» و «خسته نباشید») ۳.امیرحسین قدسی (قاعده تصادف) ۴.امیرحسین حداد (طراح صحنه و لباس «آسمان زرد کم‌عمق»)

بهترین گریم: ۱.سعید ملکان (آسمان زرد کم‌عمق) ۲.محسن بابایی (استرداد) ۳.فاطمه و زهرا کمالی (دهلیز)

بهترین جلوه‌های ویژه میدانی: ۱. محسن روزبهانی (استرداد) ۲.عباس شوقی (جیب‌بر خیابان جنوبی) ۳. آرش آقابیک (دهلیز)

بهترین جلوه‌های ویژه بصری: ۱. امیرسحرخیز (ترنج) ۲.مجید شوندی (استرداد) ۳.بهنام خاکسار (عقاب صحرا)

بهترین تیتراژ: ۱.چه خوبه که برگشتی ۲. آسمان زرد کم عمق ۳. قاعده تصادف

بهترین استفاده از تکنیک‌های انیمیشن : ۱. ترنج (امیر سحرخیز) ۲. افسانه سرزمین گوهران (مجید شاکری)          


 
 
← صفحه بعد