فیلم سوم: هفت و پنج دقیقه. فیلمنامهنویس: فرهاد توحیدی/ کارگردان: محمدمهدی عسگرپور.
هفتهٔ فیلم انجمن منتقدان و نویسندگان، ۱۲ تا ۱۶ اردیبهشت ۱۳۸۸، خانهٔ سینما.
با اینکه کارگردان "هفت و پنج دقیقه" سعی داشته تا با تکیه به فیلمنامهای متقاطع به نوعی پوچی زندگی در غرب و به بنبست رسیدن در آن جوامع را به تصویر بکشد، ولی حاصل کار، فیلمی کسالتبار است با نحلهای نهیلیستی که مظلومیت زنها در آن جوامع – به خصوص فرانسه- را نشان جماعت ایرانی بدهد، لابد به این قصد که کسی از زنان ایرانی هوس رفتن به غرب به سرش نزند. سه شخصیت زن فیلم به علل مختلف قصد خودکشی دارند و تعریف داستان آنها به گونهای درهمآمیخته شده است. شخصیت اصلی که تاکید فیلمساز نیز متوجه اوست، نویسندهای میانسال است که بر اثر مبتلا شدن به سرطان و زندگی در همگیسختهای که با آن مواجه است، با رفتن به سمت پناهگاهی در کوههای آلپ و بالاخره با تصادفی که شکل میگیرد و نجات از آن، به این نتیجه میرسد که باید زندگی کرد. دو شخصیت دیگر یکی از خانوادهٔ مهاجری عرب زبان و دیگری آلبانیتبار نیز دست به گریبان مشکلاتی هستند که سرآخر بهترین کار را خودکشی میدانند. با این که به ظاهر فیلمساز هر سه شخصیت را در مرحله آخر خودکشی فیکس میکند و ما خودکشی آنها را نمیبینیم، ولی آن چه که تماشاگر به آن میاندیشد نیز همان انتخاب خودکشی برای این هر سه زن است، چرا که فضا و اتمسفر سیاه و تلخی که نویسنده و فیلمساز در سراسر فیلم ساری و جاری کردهاند، راه چارهٔ دیگری پیش پای آنها قرار نمیدهد. زن نویسنده به خاطر پدری ایرانی و دوست ایرانی – رضا کیانیان – و بازهم دوست و راننده ایرانی – رضا عطاران– تلویحا مرتبط با خاستگاه نور یا شرق به قول سهروردی است و همین ارتباط است که او را به زعم کارگردان نجات میدهد تا به جای مواجه با مرگی خودخواسته با مرگی تدریجی و عذابآورتر به قول کیانیان از در این دنیا خارج شود. در نگاهی دیگر به فیلم "هفت و پنج دقیقه" که در جلسه گفتگوی بعد فیلم نیز مطرح کردم، فرار فیلمساز و به شکلی گریز او از مسائل و مشکلات داخلی و طرح آنها به علل مختلف و نشان دادن زوال و وادادگی زنان جوامع غربی در فیلمی است که هر فیلمساز اروپایی نیز میتوانست با امکانات موجود خودشان بسازند. چه لزومی دارد کارگردانی ایرانی به بهانه جهانشمول بودن موضوعی که انتخاب کرده، لوکیشنی مثل لیون فرانسه را با فضای کسالتبار شهری انتخاب کند تا بتواند حرفش را بزند. از اینها گذشته به خاطر جهانی بودن فیلمساز! تماشاگر ایرانی باید تقاص آن را با شنیدن زبان فرانسه کراکترهای فیلم، همراه با خواندن زیرنویس با فونتی نچندان چشمنواز بپردازد، تا بداند و آگاه باشد که دارد فیلمی جهانی میبیند. البته اقامت سه ماهه در فرانسه نویسنده و فیلمساز نتایج بسیار خوب شخصی دارد که تماشاگران از آن آگاهی ندارند، ولی فیلمسازی جهانی شدن و با جهان بیرون از ایران ارتباط برقرار کردن لزوما فیلم ساختن در لوکیشن خارجی و طرح مسائل دیگران نیست، میتوان با تپهماهوری منقش به خط رفت و آمد در روستایی دورافتاده از گیلان خودمان مانند عباس کیارستمی با فیلمی به نام "خانه دوست کجاست؟" نیز جهانشمول و جهانی فکر کرد. البته آن چه فیلمی مثل "در باره الی" را از فیلمهایی شبیه "هفت و پنج دقیقه" متمایز میکند، نه لزوما استفاده از لوکیشنهای داخلی است، بلکه آن حرف سادهای را که امثال اصغر فرهادی میخواهند بزنند را بدون لکنت و صریح با استفاده از عوامل داخلی بیان میکنند و احتیاج ندارند با کلاس گذاشتن ساخت فیلم در خارج از ایران و به نوعی ادعای ساخت اولین فیلم به این شکل، مایه تعجب و شگفتی تماشاگران را فراهم نمایند. به قول سعدی علیهالرحمه: "مشک آن است که خود ببوید، نه آن که عطار بگوید."
نکته: متاسفانه اغلب منتقدان یا مجریان هفته فیلم یا به طور کلی کانون فیلم انجمن منتقدان یا هر کانون فیلم دیگری، به تناسب حضور افراد یا بند بودن بیشتر دستشان به مناصب بالاتر در سلسه مراتب سینمای دولتی و گاه خصوصی، نگاهشان به فیلم نیز فرق میکند. در جلسه اخیر نیز منتقد مهمان تا میتوانست نکات مثبت و زیبایی را از فیلم "هفت و پنج دقیقه" استخراج کرده بود که گاه با نگاه یا تاکید سر مهمانان حاضر که شامل نویسنده فیلمنامه و کارگردان میشد نیز همزمان بود. مسلم این تاکید، قند در دل هر منتقدی آب میکند که چه خوب به نکاتی اشاره کرده است که شاید روح فیلمساز و نویسنده نیز از بیان آن در فیلمش بیخبر است، ولی در آیندهٔ او به عنوان یک فیلمساز یا فیلمنامهنویس – آیندهای که اغلب منتقدین آرزویش را دارند - بسیار موثر است و راههایی را به روی او بازمیکند که شاید هیچگاه دیگر دوستانش را دسترسی به آن ممکن نباشد! منتقد باید ضمن تعریف نکات مثبت به نکات منفی فیلم هم اشاره کند تا یک فلیمساز یا فیلمنامهنویس فکر نکنند که با یک مجیزگو طرف است تا یک منتقد متبحر. این فیلم همانگونه که انتظار میرفت نیز در جشنواره پارسال نظری را به سوی خودش جلب نکرد. سالن خلوت خانه سینما نیز روز چهاردهم اردیبهشت سال هشتاد و هشت بیانگر همان عدم استقبال از چنین فیلمهایی است.
فیلم اول: بیپولی؛ حمیدنعمتالله.
