سرگردون سرگردان

«جنجالی‌ترین مستند سال» یعنی چی؟ فکر می‌کنید موضوع این جنجالی‌ترین مستند سال ـ سرگردون - چی هست؟ با کمی دقت در کاور درمی‌یابد: نقد شبکه‌ها و برنامه‌های ماهواره‌ای و تشویق مردم به این که از تماشای این برنامه‌ها خودداری کنند. همان بازیگرانی که روی جلد عکس‌شان قابل مشاهده است از بد بودن این «خردجال» سخن می‌گویند و در جایی گرایش سازندگان به سمت کودکان معصومی می‌رود که به لطف بی‌فرهنگی و بی‌قیدی والدینشان دائم در معرض تبلیغات و برنامه‌های بی‌محتوای شبکه‌های تهی از هیچ هستند. خب طبق معمول این‌گونه ساخته‌ها به «علت» این گرایش شدید و عطش مخاطبان ایرانی به سوی ماهواره‌ها پرداخته نمی‌شود و فقط «معلول» مورد هجمه قرار می‌گیرد. معلول‌هایی که از بی‌فرهنگی و بی‌بند و باری و مفت‌خوری و مفت‌بری ذاتی بعضی از ایرانی‌ها سوء‌استفاده کاملی می‌برند. درست است که مجموعه‌های فارسی وان و شبکه جم و...خالی از هرگونه جذابیت اصلی و ذاتی هنری یک مجموعهٔ استاندارد هستند، ولی مخاطبان متوسط و ضعیف ایرانی که خوراک مفت را بر هر چیز دیگری ترجیح می‌دهند، بیشتر به جذابیت‌های دیگر کار دارند که این جذابیت‌ها نمی‌تواند در سریال‌های تولید داخل ظهور و بروز داشته باشد: جذابیتی‌هایی مثل سکس پنهان و آشکار، روابط خارج از کانون خانواده، بازیگرانی با رنگ و لعاب و...شبکه‌ّهایی مثل من و تو هم که دا‌ئم در حال کندوکاو نکات منفی حکومت و اصلا نوعی اهانت آشکار به ما که در ایران زندگی می‌کنیم می‌باشد نیز از این قاعده جذابیت سکس و...مستنثی نیست. برنامه‌ای مثل سالی تاک که (مثلا) مجری با مزه‌ای دارد، کسانی از خود ما فیلم‌ها و ویدئوهایی پست می‌کنند که مایهٔ شرمساری خودمان را فراهم می‌کند در سطحی وسیع...باید بدانیم که از وضع متوسط یک بیمارستان داخل ایران فیلم گرفتن و برای خودشیرینی و احساس کاری کردن! آن را برای سالومه (جان!) فرستادن و ذوق کردن از این که فیلم موبایلمان در شبکه جهانی پخش می‌شود، فقط حالت تف سر بالا دارد، بسیاری از مخاطبان خارج کشور (بی‌خبر از همه جا) هم دارند این وضع را می‌بینند و عقب‌ماندگی‌مان را بعدها به انحای مختلف به رخمان می‌کشند. بی‌شک جامعه ایران (نه الزاما حکومت) دشمنانی دارند که خود را برتر و بهتر از حکومت‌گران فعلی می‌دانند و در راه از بین بردن این انسجامی که اکنون داخل ایران هست از هیچ‌کاری فرو گذار نمی‌کنند. چقدر باید خوش‌خیال باشیم که شبکه‌های مثل بی‌بی‌سی و وی‌اوای و من و تو را دلسوز خودمان و این ملک و مملکت بدانیم. شبکه‌هایی که صاحبان آن پیشینه‌ای تلخ و سیاه در این کشور دارند و با مطالعهٔ منصفانه (و حتی سرسری تاریخ صد و اندی سال گذشته) در باره عملکرد گذشتهٔ انگلیس و آمریکا در ایران، به راحتی می‌توان دریافت که تنها هدفی که آن‌ها دنبال می‌کنند چیزی نیست جز تسلط دوباره بر گرده این ملت. در دی وی دی که موضوع این نوشته است البته اشارات زودگذر و کم‌رنگی بر این شیطنت‌ها هست، ولی پدر و مادری که بدون هیچ فکری فرزندان خود را پای برنامه‌های خارج از چارچوب اخلاقی ایرانی‌ها رها می‌کند، (و متاسفانه اغلبشان بی‌بند و باری را مساوی آزادی می‌دانند) چه کسی می‌تواند وادارد تا برنامه‌ّهای تفریحی و اصیل دیگری را جهت گذران اوقات خود انتخاب کند؟ کسانی که ویدئوهای منفی جامعه را به شبکه‌های ماهواره‌ای پست می‌کند تا خوش خوشان آن‌ور آبی‌ها و بی‌آبرویی برایمان بخرند را چه کسی می‌تواند وادارد تا این کار را انجام ندهند؟ تقریبا هیچ‌کس و هیچ چیز جز خودمان. همهٔ بگیر و ببند جمع‌آوری آنتن‌های ماهواره و فیلترینگ سایت‌های اینترنتی در این سال‌ها تا به حال چقدر تاثیر در ندیدن و یا نرفتن به سمت این شبکه‌ها شده است؟ مسلما باز هم هیچ. جواب این‌ها همه در خودمان است؛ ولی اغلب اوقات نمی‌خواهیم این واقعیت را قبول کنیم که رنج از بی‌فرهنگی و بی‌قیدی ذاتی است که باعث گسترش هر چه بیشتر این برنامه‌ها در خارج کشور می‌شود. مستعمی هست که صاحبان سخن را بر سر شوق می‌آورند و این مستمعین کسانی نیستند جز خودمان! از ماست که برماست. دوباره برمی‌گردم به کاور این جنجالی‌ترین مستند سال! خب همان جذابیت‌هایی که به شکل دیگری شبکه‌های ماهواره استفاده می‌کنند تا مخاطب جذب کنند در اینجا هم دیده می‌شود: عکس‌هایی از بازیگران حاضر در این مستند جهت کاور استفاده شده که تنها و تنها جذب مخاطب از همه جا بی‌خبر است و بس؛ وگرنه همین بازیگران با شکل و شمایل و لباس دیگری در این (به اصطلاح) مستند حضور دارند و هیچکدام این اداها و رنگ‌های عکس‌ها را هم ندارند. ایضا استفاده از رنگ قرمز تند و تاکید بر این که «بزرگسالان» مخاطب این ویدئو هستند. وقتی برای ارائه یک کالای فرهنگی که مثلا دارد دیگران را نقد می‌کند ذره‌ای صداقت به خرج نمی‌دهیم، چرا باید از دیگران توقع داشته باشیم حرفمان را (حتی اگر درست هم باشد) باور کنند؟ بعد در سایت این ویدئو هم از جلوگیری پخش آن داد سخن بدهیم و جوسازی کنیم برای فروش آن. در جایی از این فیلم تکه‌هایی از شبکه مستند و عالی نشنال جغرافی فارسی – که متاسفانه الان بیش از دو ماه است به خاطر نداشتن اسپانسر ایرانی و عدم تبلیغ پخش نمی‌شود – نشان داده می‌شود و بلافاصله شخصی ظاهر شده و اظهار می‌کند که بله ابتدا با نشان دادن مستندهای خوب جذب مخاطب می‌کنند و بعد اهداف شومشان را در غالب برنامه‌های دیگر به خورد مردم می‌دهند. خب آنهایی که آن شبکه را دیده‌اند، می‌دانند که نشنال جغرافی در طول دو سالی که پخش می‌شد کوچکترین تبلیغ و صحبتی در باره وضع داخلی ایران و...نداشت و همیشه در حال پخش مستندهایی بود که به قول خودشان صد و اندی سال تجربه پشت هر کدام خوابیده بود. یا مثلا پرت و پلاهای آقایی که شروع به داستان‌پردازی پر و پیمان و طولانی از روابط آدم‌های «بفرمایید شام» انجام می‌دهد تا بگوید که این برنامه اخ است! که بیشتر نوعی تبلیغ این برنامه بشمارد می‌رود تا تخریب، چون اگر کسی از هموطنان عزیز از همه جا بی‌خبر این صحبت‌ها را بشنود، بلافاصله تشویق می‌شود تا این برنامه را هرجور شده ببیند تا به کشف این روابط پنهان و اسرار مگوی آن پی ببرد، روابطی که بیشتر حاصل خیال‌پردازی بیمارگونهٔ گوینده است و بس. یا همین ایشان کشف کرده است که چرا ما اسم پدر پسر شجاع را نمی‌دانیم و این یکی از هجمه‌ها و توطئه‌های پنهان دشمن است و....اگر بخواهیم جانب انصاف را رعایت بکنیم اغلب مستندهای شبکه من و تو و بی‌بی‌سی هم دیدنی است و...

به طور کلی این ویدئو به نام «سرگردون» واقعا خودش هم سرگردان است و ساختار خیلی ضعیفی دارد و نمی‌توان زیاد جدی‌اش گرفت! از به اصطلاح کارشناسانی در کنار بازیگران و تهیه‌کنندگان سینمای ایران استفاده کرده، که عمدهٔ مباحثشان حول محور تئوری توطئه می‌گردد و بس. باز هم تاکید می‌کنم: از ماست که بر ماست.


/ 3 نظر / 25 بازدید
D.A.P

سلام ... با جديدترين آهنگهام آپم..... منتظر حضور گرم و سازندتون هستم....[لبخند]

مهرزاد دانش

خدا منو بکشه....

حسین

با بخشی از نقد شما شدیداً مخالفم. ساده انگاری و ساده لوحی در برابر شبکه های فارسی زبان خارجی، جایز نیست. اما این مستند با توجه به مخاطب مورد هدف خود، موفق عمل کرده است. هرچند که ادبیات صریحش، ترویج فحشا باشد که به نظر بنده به حد اقل رسیده است. در مورد بخشی از مستند هم شما دچار سوء تفاهم شده اید! همان بخشی صحبت زمانی که راجع به پشت پرده شبکه های فارسی زبان خارجی صحبت می کند و می گوید که در ابتدا مخاطب را با برنامه های تخصصی و یا جذاب عمومی مثل نشنال جغرافی، جذب و جلب می کنند و سپس در برنامه های دیگر محتواهای فرهنگی و سیاسی را به او ارائه می دهند. البته در مورد بخش های دیگری که شما اشاره داشتید هم دلایل بالا صادق است. و من الله توفیق